Historia

W źródłach historycznych nazwa miejscowości Spycimierz występuje w różnych odmianach: od najwcześniejszej Zbuczmir (dokument mogileński), przez Spycimir (czasy Długosza), po Śpićmierz (początek XVI w.). Pod koniec XVIII stulecia pisano Śpicimierz. Obecnie mamy Spycimierz.

Niegdyś znajdował się tu gród książęcy i kasztelania broniąca na północy rubieży Ziemi Łęczyckiej, a później wschodniej granicy Ziemi Sieradzkiej. Stary gród kasztelański, po którym pozostało stożkowe grodzisko, położone na wschód od współczesnego Spycimierza, znajdował się w widłach Warty i Czarnej Strugi. Najstarsza wzmianka o tym grodzie (Zbuczmir) zawarta jest w tzw. dokumencie mogileńskim z 1065 r. O starożytności grodu świadczą odnalezione tu groby z popielicami. Gall Anonim zanotował w swej kronice, że książę Bolesław z przydomkiem Krzywousty w czasie walk ze swym przyrodnim bratem Zbigniewem, posuwając się z Kalisza do Spycimierza, uwięził tu arcybiskupa Marcina. Tę wojnę braterską powszechnie datuje się na jesień lub zimę 1106/1107 r. Nieraz na tej podstawie przyjmuje się, iż wtedy istniał w Spycimierzu kościół oraz parafia. Po raz drugi Spycimierz znalazł się na kartach tejże kroniki w 1108 r. Z tego właśnie roku jest pierwszy, najsolidniej udokumentowany zapis źródłowy o tutejszym kościele. Była to budowla drewniana, a ze szczegółów konstrukcyjnych wiadomo o znajdującym się przy nim drewnianym krytym ganku. Nie była też nowa i dlatego najbardziej możliwe jest istnienie kościoła spycimierskiego w 1106 r. (z wykładu prof. Uniwersytetu Łódzkiego Jana Szymczaka, wygłoszonego podczas uroczystości jubileuszowej 900-lecia parafii w Spycimierzu).

Z dokumentów wynika bowiem, że kościół spycimierski miał już wtedy niewątpliwie charakter parafialny, a mianowicie parafii grodowej. Zajmuje ona poczesne 6. miejsce wśród najstarszych – pomijając siedziby biskupstw – takich parafii, po Gieczu (1039), Cieszynie, Wiślicy, Inowłodzu i Krobi (wszystkie z XI w.), a przed Głogowem (1109), Sandomierzem i Zawichostem (1148), Legnicą (1149) i wieloma innymi, bardziej znanymi ośrodkami parafialnym (cyt. jw.).

Zaczęło się od Spycimira

W 1331 r. miejscowość została spalona przez Krzyżaków, ze zgliszcz jednak powstała. Tradycja utrwalona przez Paprockiego utrzymuje, że osadzie położonej obok grodu dał początek niejaki Spycimir, który w czasach Władysława Hermana miał ją nadać arcybiskupom gnieźnieńskim. Bulla gnieźnieńska Innocentego II z 1136 r. wymienia bowiem Spycimierz wśród posiadłości arcybiskupów. Istnieje też informacja, że Kazimierz Wielki w 1347 r. zamienił z abpem Jarosławem Bogorią Skotnickim Spycimierz za dotychczasowe dobra arcybiskupie: Przedecz, Żarowo i Monice. Spycimierz miał warunki do rozwoju, bo znajdowały się tu targ i komora celna, podgrodzie nie rozwinęło się jednak w miasto, chociaż w 1357 r. tak je nazwano. Kosztem Spycimierza rozwinął się Uniejów.

Bardzo ważnym i ciekawym elementem w historii Spycimierza jest informacja Jana Długosza o znajdującym się tam najstarszym w Polsce zegarze słonecznym. Jego współczesna wersja powstała w 2014 r. w ramach projektu „Przebudowa Trasy Bożego Ciała –etap II”.

Powstanie parafii

Pierwsza wzmianka autorstwa Galla Anonima dowodzi, że w 1106 r. w Spycimierzu istniał kościół. Ponieważ jednak zbudowanie świątyni wiązało się jednocześnie z utworzeniem parafii, należy przyjąć, że parafia powstała przed 1106 r. i przynależała do dekanatu warckiego. Opiekę sprawowali kapłani diecezjalni. Istotną zmianę w statusie parafii przyniósł rok 1491, kiedy to inkorporowano ją do kolegiaty uniejowskiej i powierzono opiece kolegium mansjonarzy. Dopiero po 1865 r. Spycimierz otrzymał własnego proboszcza. Po 1818 r. parafia znalazła się w granicach diecezji kujawsko-kaliskiej, w dekanacie uniejowskim.

W czasie II wojny światowej ks. proboszcz Marian Chwiłowicz, mimo ostrzeżeń, nie opuścił swoich parafian, a wypędzony z plebanii przeniósł się do organistówki i stamtąd kierował placówką. Tam też aresztowali go Niemcy i wywieźli do obozu w Dachau, gdzie został zamordowany 27 lipca 1942 r.

W roku 1943 Niemcy barbarzyńsko zburzyli kościół, a później spalili słynący łaskami krzyż, z którego ocalała jedynie Głowa Chrystusa. Ten niezwykły relikt z łaskami słynącego krzyża znalazł się w Muzeum Narodowym w Poznaniu w dziale Rzeźba Średniowieczna.

Spycimierz dziś

Obecnie Spycimierz jest niewielką wsią należącą do gminy Uniejów w powiecie poddębickim (województwo łódzkie). Jej mieszkańcy zajmują się przede wszystkim rolnictwem. Wszystkich łączy jedno: umiłowanie swojej małej ojczyzny, czego przejawem są zjazdy rodzinne z okazji choćby Bożego Ciała. Kolejną piękną cechą mieszkańców jest duch społecznikowski. Dzięki takiej postawie został zbudowany kościół parafialny oraz zrealizowano szereg inwestycji świeckich, takich jak: wodociąg, hydrofornia, remiza strażacka oraz oczyszczalnia ścieków. Ostatnio ogrodzono cmentarz grzebalny.

Kolejną świetlaną kartę w dziejach Spycimierza pisze miejscowa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, działająca bardzo profesjonalnie. Wyrazem uznania było włączenie jej w 2001 r. do Krajowego Systemu Pożarnictwa. Przy jednostce działa orkiestra dęta, znana w całej Polsce dzięki uczestnictwu w corocznych dożynkach diecezjalnych i ogólnopolskich na Jasnej Górze oraz innych uroczystościach. Występowała ona także w Watykanie w 1998 r. Zdjęcie z papieżem w wielu rodzinach jest przechowywane jak rodzinna relikwia. Jej pierwszym kapelmistrzem był Stanisław Wąsiołek, organista z Uniejowa. Po dwóch latach jego miejsce zajął dyplomowany kapelmistrz Zenon Jankowski z Turku. Przez pewien czas prowadził tę orkiestrę Wojciech Czupryński, miejscowy organista, a obecnie od kilku lat kapelmistrzem jest Włodzimierz Smolarek.

Miejscowości tworzące Parafię Spycimierz:
Człopki, Człopy, Kaczka, Leśnik, Molcew, Spycimierz, Spycimierz Kolonia i Zieleń

Proboszczowie i administratorzy parafii Spycimierz

Ks. Henryk Wieczorek (V-IX 1945); ks. Lucjan Zielonkiewicz (1945-1958); ks. Karol Mendera (1958-1960); ks. Zenon Mateja (1960-1971); ks. Bronisław Karwowski (1971-1977); ks. Wojciech Krzywański (1977-1993); ks. Krystian Michalak (1993-1995); ks. Krzysztof Czyżak (1995-2000); ks. Maciej Dyoniziak (2000-2008); ks. Wojciech Kaźmierczak (od 2008 do dziś).